زیست شناسی

پرندگانی هستند بیشتر درخت زی که در مناطق قطبی معتدل واستوایی جهان زندگی می کنند

با بدنی نسبتا باریک و دم دراز که شاهپرهای آن از وسط به کنار به تدریج کوتاه تر می شود ،

منقاری کلفت و اندکی خمیده به پایین دارند در پای آنها دو انگشت در جلو و دو انگشت در عقب قرار دارد

تک زی  و انگلی هستند و در آشیانه پرندگان دیگر تخمگذاری می کنند

طریقه تولید مثل و زادآوری آنها بسیار جالب و عجیب است. کوکوی ماده در فصل تخم گذاری در آشیانه پرندگان دیگر تخم می گذارد البته نه در آشیانه هر پرنده‌ای . معمولا کوکوی ماده تخم خود را در لانه الیکایی که پرنده‌ای کوچک و زیباست و همچنین در آشیانه پرندگانی چون سسک نقابدار، پرنده خوش الحان، حشره خوار کوچک ، چچک و سینه سرخ می گذارد ولی بیشتر دیده شده که تخم گذاری در لانه الیکایی صورت می گیرد . وقتی که پرنده ماده تخم خود را در لانه یکی از این پرنده ها گذاشت ، به طور غریزی یک یا چند تخم پرنده میزبان را از لانه بیرون می اندازد . کوکو در هر آشیانه فقط یک تخم می‌گذارد. پرنده میزبان نیز روی تخم‌ها می خوابد و آنها را به جوجه تبدیل می کند. اگر جوجه کوکو زودتر از بقیه به دنیا بیاید ، با وجودی که حتی ده ساعت هم از عمرش نگذشته ، به طور غریزی بقیه تخم‌ها را از لانه بیرون می اندازد . اگر هم دیرتر به دنیا بیاید ، به دلیل جثه بزرگ و قویترش در هنگام غذا گرفتن از مادرخوانده بهتر عمل می کند ، در نتیجه با خوردن غذای بیشتر، پرقدرت و بزرگتر شده و با تحت فشار قرار دادن جوجه‌های ضعیف دیگر یا همان جا آنها را می کشد و یا از لانه بیرون می اندازد بدین ترتیب تنها خودش در لانه باقی می ماند و به رشد خود ادامه می دهد .
نر و ماده آنها هم شکل است ( به جز کوکوی آسیایی ، که از جمله پرندگان ایران به شمار نمی رود ) . از حشرات ، حلزون ها ، بی مهرگان کوچک و میوه تغذیه می کنند .!

کوکوها در ایران سه گونه هستند که عبارت از کوکو، کوکوی خالدار و کوکوی تاجدار .

پراکنش کوکو در شمال و شمال غرب ایران است ، کوکوی خالدار در غرب ایران تا فارس تولید مثل می کند و کوکوی تاجدار در جنوب شرقی ایران زاداوری می نماید .  

پراکنش جهانی کوکوها در آسیا ، افریقا و اروپاست.

کوکوی تاجدار

نام انگلیسی : Pied Crested Coukoo

نام فرانسوی : Coucou Jacobin

نام علمی (لاتین) :  Clamator jacobinus

چطور پیدایش کنیم :

32 سانتی‌متر ؛ سطح پشتی ، تارک و کاکل افشان سیاه رنگ با جلای سبز دارد و سطح شکمی آن سفید است ، دمش خیلی دراز ، پهن و در انتها گرد می باشد و شاهپرهای آن نوک سفید مشخصی دارند .

بالهایش قهوه ای مایل به سیاه است با نوار پهن سفید که در پرواز به خوبی نمایان می شود . به صورت دسته های کوچک و پر سر و صدا از درختی به درخت دیگر می روند ولی اغلب برای تغذیه روی زمین می نشینند !

 

زیستگاه :

 جنگل های تنک ، مناطق باز یا شیبدار ، دشتهایی که در آنها آکاسیا یا بوته های خاردار می روید .

در آشیانه گونه های مختلفی از پرندگان تخم می گذارد به خصوص در آشیانه لیکو .!

 

پراکندگی :

 بنا به گزارش Zarudny  تابستانها به تعداد کم در جنوب شرقی بلوچستان زادوولد می کرده است .

ولی اخیرا گزارشی در این مورد در دست نیست و آمار و اطلاع درست و دقیقی از وضعیت کوکوی تاجدار در ایران موجود نیست !

کوکو

نام انگلیسی : Cuckoo

نام فرانسوی : Coucou gris

نام لاتین : Cuculus Canorus

چطور پیدایش کنیم:

اندازه کوکو تقریبا 32 سانتیمتر است. بدن ظریفی دارد، دم دراز و بالهای نسبتا نوک تیزی دارد ، در پرواز گاهی با قرقی ( که بالهای پهن و گرد دارد ) اشتباه می شود . صدای خیلی مشخصی دارد ، سطح پشتی و گلویش خاکستری مایل به آبی ست و سطح شکمی آن راهراه عرضی خاکستری پررنگ دارد . دمش دراز ، خاکستری رنگ و در انتها گرد است . روی دم خالهای سفید دارد و حاشیه انتهایی آن نیز سفید است . پاهایش زردرنگ می باشد . پرنده نابالغ دارای پر و بالی متغیر است ، سطح پشتی آن یا قهوه ای مایل به قرمز با راهراه عرضی فراوان ( تا حدی شبیه دلیجه ماده ) ، یا قهوه ای خاکستری با راهراه عرضی کمرنگ . هر دو شکل مزبور سطح شکمی سفید نخودی راهراه و در پس گردن یک لکه سفید دارند . بعضی از کوکوهای ماده گاهی خرمایی رنگ بوده ، به نابالغ های قهوه ای مایل به قرمز شباهت دارند . پرواز این پرنده مستقیم است و قبل از فرود آمدن بالبازروی می کند . این پرنده در خارج از فصل زاد و ولد تک زی ست .!
از حشرات تغذیه می کند و کرمهای پشمالو Caterpillar از غذاهای مورد علاقه اش است، که هر پرنده ای آن را نمی خورد.

زیستگاه  و رفتار کوکو:

در حاشیه جنگل ها ، بوته زارهای غیر محصور و همچنین مناطق بی درخت و گاهی در زمینهای باز مرتفع دیده می شود . معمولا چند نر با یک ماده جفت گیری می کنند . در لانه پرندگان دیگر تخمگذاری می کند و غالبا هر پرنده فقط انگل یک گونه می شود و در هر لانه تنها یک تخم می گذارد. معمولا منطقه تحت تسلط یک کوکو ماده شاید نزدیک به 20 لانه وجود داشته باشد که کوکو در آن تخمگذاری می کند. آشیانه های سسک تالابی معمولی از آشیانه های مورد هدف کوکو می باشد. جالب اینجاست که این پرنده وقت زیادی را صرف تماشا و انتخاب آشیانه سسک تالابی مورد نظر خود صرف می کند تا از زمان روی تخم خوابیدن پرنده آن آشیانه مطمئن شود، البته پیدا کردن این زمان توسط کوکوها هنوز جزو معماهای زیست محیطی است. در زمان مناسب کوکو وارد آشیانه سسک تالابی می شود و یکی از تخمهای آن را به طرز ماهرانه ای بیرون می اندازد و تخم خود را جایگزین آن می کند. نکته جالب این است این عملیات در عرض 10 ثانیه توسط کوکو اجرا می شود!

بعد از 14 روز جوجه کوکوها سر از تخم بیرون می آورند که اندازه آنها 3 برابر سسک تالابی بالغ است. در تصویر زیر غذا دادن جوجه کوکو توسط سسک تالابی را مشاهده می کنید.