موضوع آزمايش:چگونه تعيين گروه خوني صورت مي گيرد

هدف آزمايش:آشنايي با چگونگي تعیین انواع گروه هاي خونی و RH

وسایل آزمايش:

1.لام

2. آنتی کرهای (D-B-A)

3.لانست

4. الکل

5. پنبه

6. قطره چکان

تئوري آزمايش:

سيستم گروه خوني ABO نخستين بار توسط فردي به نام لنداشتاينر شناسايي شد.براساس مطالعات اين شخص ، جمعيت انساني از نظر سيستم ABOبه چهارگروه فنوتيپي A ,B,AB,O تقسيم مي شوند.

تفاوت خون های مختلف به وجود یا عدم وجود پروتئین های ویژه ای به نام آنتي ژن وآنتي كر برمی گردد. آنتي ژن ها بر سطح گلبول های قرمز و آنتي كرها در پلاسمای خون قرار دارند. افراد مختلف، انواع متفاوت و ترکیب های متفاوتی از این مولکول ها را دارند. گروه خونی شما به آن چه که از والدین خود به ارث برده اید وابسته است.

امروزه بیش از 20 نوع نظام تعیین گروه خون وجود دارد. اما نظام ABO و RH مهم ترین آن ها هستند که برای انتقال خون استفاده می شوند. همه گروه های خونی با هم ناسازگار نیستند. مخلوط کردن گروه های خونی ناسازگار به کپه کپه شدن خون می انجامد که خطرناک است.

بیان آنتی ژن های گروه های خونی تحت کنترل ژن های خاصی است و توارث آن ها از قوانین ساده مندل تبعیت می کند. برای هر سیستم گروه خونی ، تعداد متغیری از آلل های مختلف وجود دارد. آلل ها به نوبه خود تعداد متغیری از آنتی ژن های غشایی گلبول قرمز را کنترل می نمایند.

 ?بطور ساده خصوصيات ژنتيكي اين صفت را مي توان به لوكوسي نسبت داد كه داراي سه الل B, A وO است .الل A مسئول توليد آنتي ژن A والل B مسئول توليد آنتي ژن  B  هستند.ولي در حضور الل Oودر غياب دوالل ديگرآنتي ژن A و B ساخته نمي شود.

 ?شواهد مختلف نشان داده است كه در توليد آنتي ژن هاي A و B يك پيش ماده گليكوپروتئيني شركت دارد .اين پيش ماده بوسيله ژن لوئيس ،كه مسئوليت توليد يك آنزيم را برعهده دارد، به ماده حد واسط لوئيس تبديل مي شود. آنگاه ژن ديگري به نام ژنH با توليد آنزيمي ،ماده حد واسط لوئيس را به ماده حد واسط Hتبديل مي كند وسپس ماده حد واسطH در حضور الل A به آنتي ژن A ودر حضور الل B به آنتي ژن B تبديل مي شود. ولي الل Oظاهراً تغييري بر ماده حد واسط Hوارد نمي كند وبه همين دليل آنتي ژن ساخته نمي شود

نظام ABO

بر طبق این شیوه تعیین گروه خون، چهار نوع گروه خون وجود دارد A: ، B،  ABو  Oگروه خون :A

فرد داراي گروه خوني از نوع A بر سطح گلبول های قرمز خود داراي آنتي ژن A و در پلاسمای خون خود داراي آنتي كر Bاست.

گروه خون B:

فرد داراي گروه خوني از نوع B بر سطح گلبول های قرمز خودداراي آنتي ژن Bو در پلاسمای خون خودداراي آنتي كر Aاست.

گروه خون AB:

فرد داراي گروه خوني از نوع AB بر سطح گلبول های قرمز خود داراي هردوآنتي ژنی Aو B و در پلاسمای خون خود هيچكدام از  آنتي كرهاي Aو Bرا ندارد.

گروه خون O:

فرد داراي گروه خوني از نوع O بر سطح گلبول های قرمز خود آنتي ژن هاي A و B را ندارد و در پلاسمای خون خود هردو  آنتي كر Aو Bرا دارد.

                      در نژاد هاي گوناگون درصد شيوع متفاوت است.

سیستمRH :

در سال 1940 ، لاندشتاینر و وینر نشان دادند آنتی بادیهایی که بر علیه گلبولهای قرمز میمون رزوس (Rhesus) تولید می‌گردد، قادرند گلبولهای قرمز 85% از جمعیت انسانی را نیز آلگوتینه نمایند. این آنتی بادیها بر علیه مولکولی که (RH) نامیده شده ، بوجود می‌آمدند و افرادی را که واجد این مولکول بودند Rh مثبت نام گرفتند و به 15 درصد بقیه که فاقد این مولکول بودند، افراد Rh منفی اطلاق گردید. آنتی‌بادیهای طبیعی بر علیه آنتی ژنهای Rh در بدن تولید نمی‌شوند.

نظام Rh:

بسیاری از مردم بر سطح گلبول های قرمز عامل Rh نیز دارند Rh آنتي ژنی است که هر کس آن را داشته باشد، Rh⁺ محسوب می شود.( 85% از جمعیت انسانی) کسانی که این آنتي ژن را ندارند، Rh^- محسوب می شوند. ( 15% از جمعیت انسانی)  شخصی که Rh^- است به طور طبیعی در پلاسمای خون خود آنتي كرRh ندارد ( اما می تواند آنتي كرA یا B را داشته باشد ). اما اگر شخصیRh ^- خون Rh⁺ دریافت کند، علیه آن آنتي كرRh  می سازد که در پلاسمای خونش ظاهر می شود. فرد Rh⁺ بدون هیچ گونه مشکلی می تواند از فرد Rh^- خون دریافت کند.

گاهی دیده می‌شود که خون شخصی را به شخص دیگری تزریق می‌کنند خون شخص دهنده در بدن فرد گیرنده لخته می‌کند و رسوب می‌دهد. چگونگی این عمل با انعقاد خون متفاوت است و به وجود گروه‌های خونی مختلف مربوط می‌شود. در سطح خارجی گلبول‌های قرمز افراد دو نوع آنتی ژن از جنس پروتئین وجود دارد که به نامهای A و B معروف هستند. برخی افراد آنتی ژن نوع A و برخی نوع B ، برخی هر دو آنتی ژن A و B را دارا هستند و برخی هیچ یک از آنتی ژنها را ندارند این افراد را به ترتیب در گروه های خونی AB ، B ، A و O قرار می‌دهند.
بیان آنتی ژنهای گروههای خونی تحت کنترل ژنهای خاصی است و توارث آنها از قوانین ساده مندل تبعیت می‌کند. برای هر سیستم گروه خونی ، تعداد متغیری از آللهای مختلف وجود دارد. آللها به نوبه خود تعداد متغیری از آنتی ژنهای غشایی گلبول قرمز را کنترل می‌نمایند. حیوانات سالم علاوه بر داشتن آنتی ژنهای گروههای خونی بر سطح خود ممکن است واجد آنتی بادیهای سرمی بر علیه آنتی ژنهای گروه خونی که خود فاقد آنها نیز هستند، ‌باشند. مثلا افرادی که گروه خونی آنها فاقد آنتی ژن A است، در سرم خود آنتی بادی بر ضد آنتی ژن A دارند. تصور می‌شود این آنتی بادیهای طبیعی حاصل برخورد با گلبولهای قرمز گروه A نبوده بلکه متعاقب تماس با آنتی ژنهای مشابهی هستند که در طبیعت به وفور یافت می‌شوند.

انتقال خون

گلبولهای قرمز را می‌توان به سهولت از حیوانی به حیوان دیگر انتقال داد. اگر گلبولهای قرمز فرد دهنده ، آنتی ژنهای مشابه با گلبولهای قرمز گیرنده داشته باشند، پاسخ ایمنی در حیوان گیرنده گلبول ایجاد نمی‌شود. اما اگر گیرنده آنتی بادیهایی بر علیه آنتی ژنهای گلبول قرمز دهنده داشته باشد، در آن صورت گلبولهای دهنده در معرض خطر تهاجم سریع قرار خواهند گرفت. زمانی که این آنتی بادیها به آنتی ژنهای موجود در سطح گلبولهای قرمز بیگانه متصل گردند، ممکن است سبب همولیز و فاگوسیتوز این سلولها شوند. در صورت فقدان آنتی بادیهای طبیعی ، گلبولهای قرمز تزریق شده موجب برانگیخته شدن پاسخ ایمنی در فرد دریافت کننده خون می‌شوند. سپس گلبولهای تزریق‌شده مدتی در خون گردش می‌کنند.
دومین انتقال خون با این گلبولها یا گلبولهای شبیه به گلبولهای قبلی باعث تخریب سریع این گلبولها می‌گردد که منجر به بروز واکنشهای پاتولوژیک شدید می‌گردد. علایم این روند تخریبی ناشی از همولیز گسترده داخل عروقی است. این علایم عبارتند از : لرزش بدن ، فلج و تشنج و انعقاد داخل عروقی ، تب و پیدایش هموگلوبین در ادرار. درمان واکنشهای انتقال ناشی از چنین انتقال خونی شامل متوقف کردن انتقال خون و زیاد کردن حجم ادرار بوسیله یک دیورتیک می‌باشد، چرا که تجمع هموگلوبین در کلیه ممکن است موجب تخریب توبولهای کلیه شود. بهبود وضعیت فرد به دنبال حذف همه گلبولهای قرمز بیگانه حاصل می‌گردد.

درصد گروههای خونی در مردم

در میان جمعیت مردم در حدود 42 درصد گروه خونی A حدود 9 درصد گروه خونی AB و 42 درصد گروه خونی O را دارا هستند. با این وجود لازم به ذکر است که یک آنتی ژن گروه خونی هیچگاه نمی‌تواند به همراه آنتی بادی ضد خود در بدن یک فرد وجود داشته باشد. زیرا در آن صورت وقوع همولیز ، گردش خون را مختل نموده و گلبولهای فرد تخریب می‌شود. گروههای خونی O ، AB ، B ، A نمایانگر فتوتیپ گلبولهای قرمز یک فرد است که مطابق با یک سیستم ساده که متشکل از سه ژن آللی A ، B ، O می‌باشد، به ارث می‌رسند.

افرادSecretor , Nonsecretor

تقریبا 75% از انسانها مواد آنتی‌ژن A و B را نه تنها در سطح غشای سلولی بلکه به صورت آزاد در ترشحات مختلف نظیر سرم ، ادرار ، بزاق دارا می‌باشند. مواد آنتی ژن گروه خونی در سطح غشای سلولی به مولکولهایی از جنس گلیکوپروتئین متصلند. این صفت بوسیله یک ژن به نام Se= Secretor کنترل می‌گردد. عمل ژن se در صورتی که وجود داشته باشد کنترل اتصال ساده آنتی ژنی به مولکولهای گلیکو‌پروتئینی است. در افراد هموزیگوت مغلوب اتصال مواد آنتی ژنی به مولکولهای گلیکو‌پروتئین تحت کنترل نبوده ، در نتیجه آنتی ژنهای A و B اجازه حضور در مایعات بدن را نمی‌یابند.

شرح آزمايش:

ابتدا لام را کاملاً تمیز می شوییم و بعد خشکش می کنیم شخصی که برای تعیین گروه خونی آمده است نوک یکی از انگشتانش را به وسیله پنبه آغشته به الکل ضد عفونی می نماییم و سپس با لانست انگشت عفونی شده را سوراخ کرده و سه قطره خون در سه نقطه لام قرار می دهیم و سپس از آنتی کورها ي آماده به وسیله قطره چکان یک قطره بر روی هر قطره خون می ریزیم و از رسوب و عدم رسوب پی به گروه خونی و نوع Rh آن می بریم .

1. هر گاه قطره خون با آنتی کور A  ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره ها رسوب ندهد. نوع گروه خونی A منفی می باشد.

2. هر گاه قطره خون با آنتی کور A  وآنتي كورD ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی A مثبت می باشد.

3. هر گاه قطره خون با آنتی کور B  ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره ها رسوب ندهد. نوع گروه خونی B منفی می باشد.

 4. هر گاه قطره خون با آنتی کور Bوآنتي كورD ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی B مثبت می باشد.

5. هر گاه قطره خون با آنتی کور B , Aریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی AB منفی می باشد.

6. هر گاه قطره خون با آنتی کور B , Aو Dریخته شده روي آن رسوب کند نوع گروه خونی AB مثبت می باشد.

7. هر گاه قطره خون با هيچكدام ازآنتی کور هاي  ریخته شده روي آن رسوب ندهد.نوع گروه خونی O منفی می باشد.

8. هر گاه قطره خون تنها با آنتی کور هاي D ریخته شده روي آن رسوب دهد.نوع گروه خونی O مثبت می باشد.
منبع : http://biologyusb.blogfa.com/post/26